Gedeeltelijke maansverduistering op 28 augustus 2026: koperen maan bij het ochtendgloren

Het is bijna zes uur ’s ochtends. De hemel in het westen kleurt al roze; boven de horizon hangt een verduisterde maan. Ernaast schittert een smalle, heldere rand. En achter me beginnen de eerste vogels te zingen.

Kort na de zonsverduistering heeft augustus nog een hoogtepunt in petto: een gedeeltelijke maansverduistering in de ochtend. Tja, op dit moment heeft de hemel heel wat te bieden. Maar uitgerekend in de vroege ochtend?

Het universum vraagt helaas van tevoren aan niemand om toestemming. Dus je kunt het beste van tevoren wat extra slapen, dan een lekkere kop koffie drinken voor een ochtendboost en de natuur in gaan. Want vroeg op vrijdagochtend – op 28 augustus – duikt de volle maan bijna volledig in de schaduw van de aarde. Met een bedekkingsgraad van 96,2 % is het een uitzonderlijk diepe gedeeltelijke maansverduistering. Slechts een paar procent van de maandiameter ontsnapt aan de kernschaduw. In tegenstelling tot een zonsverduistering kun je van een maansverduistering volledig zonder beschermbril en zonder gevaar genieten.

De maansverduistering op 28 augustus 2026 in één oogopslag:

- Betreden van de halfschaduw: 03:23 uur CEST, hooguit zichtbaar als een vage grijze sluier
- Begin van de partiële fase: 04:33 uur CEST
- Maximum: 06:12 uur CEST met een bedekkingsgraad van 96,2 procent
- Maansondergang: afhankelijk van de locatie tussen 06:12 en 07:47 uur CEST
- Kijkrichting: west, vrij uitzicht
- Uitrusting: het blote oog volstaat, een verrekijker of telescoop biedt meer inzicht

Maar even terug naar de basis: wat gebeurt er daar eigenlijk?

Tijdens een maansverduistering staan de zon, de aarde en de maan bijna op één lijn. De aarde bevindt zich dan precies tussen de zon en de maan in. Dit gebeurt echter niet bij elke volle maan, maar alleen wanneer de maan zich dicht bij een knooppunt van haar baan bevindt. Op die plek snijdt de maanbaan het vlak van de baan van de aarde.

De aarde werpt dan een schaduw die zich meer dan een miljoen kilometer in de ruimte uitstrekt, maar die in de loop van de weg kegelvormig smaller wordt. Op de afstand van de maan is de schaduw van de aarde ongeveer 9.200 kilometer breed. Daarin past de maan dus in theorie meerdere keren.

De maan en het midden van de schaduw missen elkaar dan toch een klein beetje. Op 28 augustus 2026 raakt onze maan de aardschaduw namelijk niet helemaal in het midden: een smalle rand blijft buiten de schaduw. Tijdens de maximale fase blijft daarvan een heldere sikkel over. Het verduisterde deel wordt niet gewoon zwart, maar gloeit enigszins in de kleur koperrood. Of je dat opmerkt, hangt af van de omstandigheden. Door een verrekijker en op de foto is de kleur duidelijker te zien dan met het blote oog.

In Europa vindt de maansverduistering plaats in de tweede helft van de nacht en – zoals gezegd – tijdens de dageraad. Omdat de volle maan en de zon tegenover elkaar staan, gaat de maan precies in het westen onder op het moment dat de zon in het oosten opkomt. Daarom is het belangrijk dat je voor de maansverduistering een plek zoekt met vrij uitzicht op de westelijke horizon.

Oké, nu even wat cijfers: de gedeeltelijke fase van de maansverduistering begint in Amsterdam om 04:33 uur CEST. Dan schuift de donkere kernschaduw van de aarde voor het eerst zichtbaar over de volle maan. Ruim een uur eerder, vanaf 03:23 uur, trekt de maan al door de halfschaduw. Daarvan zie je hooguit een vage grijze sluier. De maximale bedekking volgt dan rond 06:12 uur CEST. Op dat moment is ongeveer 96 % van het maanoppervlak bedekt door de kernschaduw. Dat is een echte race tegen de schemering. Spoiler: de schemering wint. Sorry, ik wilde het einde niet van tevoren verklappen, maar ik vond dat je moest weten waar je aan begint.

Want terwijl de maan in het westen steeds lager zakt, komt in het oosten de zon op. In Amsterdam komt ze rond 6:44 uur op. Dit alles gaat natuurlijk gepaard met vogelgezang. Wanneer de maan precies ondergaat, hangt echter af van waar je je bevindt.

Zoek een mooie plek uit met uitzicht in westelijke richting. Zelfs een boom of een dak van een huis kan al hinderlijk zijn als de zon slechts enkele graden boven de horizon staat. Kies je observatieplek dus zorgvuldig. Een iets hoger gelegen plek helpt ook. Voor de waarneming volstaat het blote oog. Maar een persoonlijke tip: door een verrekijker of een telescoop zie je de details nog veel beter.

Een koperen maan boven het schemerlandschap: dit motief krijg je zelden voor je lens. Een uitdaging is het verschil in helderheid tussen de stralende maansikkel en het donkerdere schaduwgebied van de maan. In de allereerste fase van de maansverduistering, wanneer de maan nog hoger aan de hemel staat, loont het de moeite om detailopnames te maken met een langere brandpuntsafstand of een telescoop. Later, wanneer de schemering intreedt, wordt het landschap in de foto interessant. Misschien met het passende silhouet van een boom die in de buurt staat? Dat levert een krachtig motief op.

Welke camera-instellingen heb je nodig?

- Scherpstelling: handmatig
- Bestandsformaat: RAW
- Heldere restmaan: ISO 100 tot 200, diafragma f/8, ongeveer 1/125 seconde
- Verduisterd gebied: ISO 800 tot 1600 en een belichtingstijd van enkele seconden
- Afstandsbediening of zelfontspanner
- Afhankelijk van de brandpuntsafstand: camera op statief, camera op reisstatief of telescoop

Met groothoeklenzen of lenzen met een brandpuntsafstand tot ongeveer 200 mm kun je de maan samen met het landschap fotograferen. Dit is vooral handig als de maan relatief dicht boven de horizon staat. De afbeelding laat zien hoe groot de maanschijf daarbij op je sensor terechtkomt. Let vooral op de millimetercijfers voor de diameter: bij 200 mm meet deze op volformaat slechts 1,7 millimeter. Pas vanaf ongeveer 1.000 mm wordt de maan aanzienlijk groter. Maak bij voorkeur belichtingsreeksen van de verschillende fasen.

Als er nog maar een smalle rand van de maan te zien is, maak je zowel een foto met een korte belichtingstijd als een foto met een lange belichtingstijd, om de donkere delen van de maanstructuren zichtbaar te maken.

Als je met telelenzen werkt, zijn de Omegon MiniTrack of de Segugio-Tracker een uitkomst. Deze twee reisstatieven volgen je camera nauwkeurig, waardoor je scherpe en uiterst nauwkeurig gevolgde maanfoto’s krijgt.

En daarmee waren de verduisteringen voor dit jaar ten einde. De zonsverduistering op 12 augustus en de maansverduistering op 28 augustus horen namelijk bij elkaar.

Ik wens je een mooi schaduwspel en een geweldige start van de dag.

Marcus is een enthousiast amateurastronoom, tekstschrijver, YouTuber en liefhebber van de nachtelijke hemel. Sinds 2006 helpt hij mensen de juiste telescoop te vinden. Tegenwoordig doet hij dat via tekst en video.

Als koffiejunk zou hij zijn zeefdrager-koffiezetapparaat ook het liefst onder de sterrenhemel bij zich hebben.